Dúbidas razoables e respostas sobre vehículos eléctricos.
Hai tempo que teño pendiente un artigo no que facer un pouco de didáctica, a nivel cultura xeral, sobre a realidade técnica e ambiental dos coches eléctricos. Vexamos se concentrándonos en catro cuestións clave, recurrentes entre a xente cando sae este tema, todos conseguimos aprender algo máis, e romper con algúns mitos que rodean a esta tecnoloxía, algúns a favor, e outros en contra. O artigo é longo, pero está estruturado de xeito que facilite a lectura e a comprensión.
1.- Os coches eléctricos non contaminan.
Por máis que me pese, esta afirmación é falsa. O único coche que non contamina é o que non existe. Para ser rigurosos, calquera vehículo empeza a afectar ó medio ambiente dende o momento en que se extraen as materias primas e a enerxía precisas para a súa fabricación (non é cousa que nos metamos aquí na fondura de valorar a pegada ecolóxica da reciclaxe e as renovables).
Xa no seu uso, todos os vehículos, consumen enerxía e ahí e onde empezan as ventaxes. Supoñamos que a electricidade consumida nos vehículos eléctricos se producira con combustibles fósiles; pois aínda así, sería máis sostible que os coches fosen eléctricos. ¿Por qué? Por unha cuestión de rendemento. Para profanos, explicar que as máquinas aproveitan unha cantidade da enerxía que reciben para facer o seu choio, e a outra gástana en rozamentos internos, defectos de deseño, etcétera; á parte aproveitada chamámoslle rendemento e á outra perdas. Canto maior sexa o rendemento, menor é o consumo de enerxía preciso para un mesmo traballo. Os motores eléctricos, e os sitemas eléctricos en xeral como os transformadores, teñen un rendemento moitísimo máis alto que os dos motores térmicos. A cousa pode ser como que, a moi grosso modo, un motor eléctrico pode ter un rendemento sobre o 90%, unha central térmica anda sobre o 50% e un motor de automoción sobre o 30% (insisto, son cifras moi groseiras). Así, o rendemento en conxunto dun vehículo eléctrico, alimentado por un sistema onde se xenera enerxía con combustibles fósiles, rondaría o 45% (o 90% do 50%), un 15% máis que queimando eses combustibles nos coches.
Se a iso lle engadimos a capacidade, cada vez máis desenvolvida, de obter electricidade de xeito renovable, si podemos afirmar sen temor a enganarnos que os coches eléctricos contaminan moito menos que os outros. Con un plus: os motores eléctricos non precisan lubricación líquida e, en moitos casos, tampouco precisan líquido de refrixeración, dous elementos altamente contaminantes propios dos vehículos de motor térmico que poderían ser retirados da circulación (nunca mellor dito).
2.- Se os coches fosen todos eléctricos, habería que construir máis centrales térmicas.
Afortuandamente, esa afirmación tamén e falsa. Un temor razonable, pero que se desmonta con unha conta que expoño a continuación, cortesía do meu irmán, o Sr. P. Míguez (poñan os lentes de pensar).
No ano 2008 o consumo de enerxía eléctrica no sistema eléctrico español ascendeu a un total de 263.961GWh. Se dividimos esta cantidade de enerxía polos 365 días do ano temos que cada día se gastaron unha media de 723,18GWh. Nese mesmo enlace podemos ver coma a potencia instalada na península ascende a 89.944MW, pero non empregaremos este valor por tratarse dun máximo teórico xa que parte de esa potencia pódese atopar avariada, fora de servizo por mantemento ou simplemente o vento non sopra coma pode acontecer coa eólica. A pesares diso, introducimos o dato para que se vexan as marxes coas que contamos.
En cambio imos facer o seguinte, o sistema eléctrico español (peninsular), soporta perfectamente un consumo máximo de 44.826MWh nunha hora punta, se os multiplicamos polas 24 horas do día, resulta que temos a capacidade de producir 1.075.824MWh ó día, ou o que é o mesmo 1.075,824GWh. Se tomamos os 723,18GWh do primeiro calculo resulta que un día normal temos unha diferenza de 352,644GWh entre o que gastamos de media e o que se pode producir. Isto acontece porque a demanda de enerxía non é constante ó longo de todo o día. (Quédensa coa cifra: Podemos xerar 352.644GWh máis dos que consumimos actualmente).
Son numerosos os estudios sobre os kilómetros recorridos cada día polos automobilistas, e en todos están mais ou menos de acordo en que a maioría recorremos menos de 60Km o día. Por outra banda temos que nas simulacións feitas no proxecto do noso vehículo, este consume unha media de 176,53Wh por Km recorrido. Isto significa que tal vehículo precisa 10.592Wh ou 0,01059MWh cada día para percorrer eses 60Km. Segundo a ANFAC hai en España uns 22 millóns de coches, os que atribuíndolle o noso consumo estimado demandarían unha enerxía de 233,024GWh.
Coma se pode ver estes 233,024GWh que se precisarían para recargar tódolos coches de España son menos que os 352,644GWh que temos de marxe entre o consumo medio e a capacidade de produción.
Segundo o autor «este cálculo é máis bruto ca un Land-Rover», porque non ten en conta factores coma o rendemento do transporte da enerxía eléctrica nin do cargador da batería ou a variación da demanda eléctrica en función da climatoloxía, pero tamén hai que ter en conta que o noso vehículo era un todoterreo con dous motores, é dicir, cun consumo bastante maior que a media. Aínda así é un calculo válido para demostrar que a implantación do vehículo eléctrico é plenamente viable dende o punto de vista enerxético, podéndose recargar as baterías aproveitando as horas de menor demanda de enerxía eléctrica, coma pode ser a noite.
Por se dubidan vostedes dos cálculos do meu irmán, el mesmo aconsella contrastar outras fontes: «En los EE.UU, el Instituto de Investigación para la Electricidad de Palo Alto, una institución sin ánimo de lucro, previó que si en el año 2050 se consiguiera que hasta el 60% de los coches del país fueran eléctricos, estos sólo consumirían el 8% de la electricidad nacional. De cualquier forma, es una hipótesis que sólo se verificará cuando llegue el momento» (non traduzo por falta de tempo).
Engadir, para rematar este punto, que independientemente das causas que provoquen o aumento da demanda de enerxía eléctrica, deicidir se esta se cubre con centrais térmicas ou nucleares ou con enerxías renovables é unha cuestión política, e niso todos temos moito que dicir.
3.- Os coches eléctricos son «a solución» para unha movilidade sostible.
Neste caso, non podemos tirar de datos técnicos para dar unha resposta, pero a miña opinión é que se trata tamén de unha afirmación errada. ¿Por qué? O grandísimo problema da sociedade do petroleo foi o ter chegado a depender, como fixemos, de unha única fonte de recursos. Durante sesenta anos, o petróleo foi «a solución» para moitísimos problemas, e agora que esa solución non sigue sendo viable, os problemas aparecen multiplicados no horizonte. «A solución» é a diversidade. A min sempre me gusta comparar os osos pandas coas gaivotas; os primeiros son uns exquisitos que se alimentan exclusivamente de certas variedades de bambú, as segundas comen de todo… ¿cales están en perigo de extinción? Pois por ahí van os tiros. Se queremos un futuro de mobilidade sostible, haberá que empregar coches eléctricos, biocombustibles… e tirar de solucións que están maís no eido ético/político como son camiñar, usar a bicicleta e, sobre todo, as dúas palabras máxicas: transporte público.
4.- ¿E se un día quero ir a Madrid?
É a pregunta do millón de euros. O bastión das reticencias ó vehículo eléctrico, ó cal eu resposto en xenuíno galego: «¿E tí cantas veces vas a Madrid?». Como apuntamos antes, a maioría dos vehículos fan menos de 60Km/dia, suposto que, se agora mesmo poñemos o noso coche eléctrico no mercado, quedaría perfectamente cuberto coas posibilidades que temos (permitan que me venda un pouco, que alguén o ten que facer). O reticente insiste: «Vale, pero en vacións, ou…» Ahí a resposta toma varios camiños. O primeiro, é que moitas familias teñen máis de un coche, e malo será que teñan que ir cos dous, «a Madrid», o mesmo día. O segundo é que con autonomías próximas a 200Km, e unha infraestrutura de recarga que permita encher as baterías en 15min, estamos no razoable dunha viaxe na que se para de vez en cando a estirar as pernas, tomar un café, ou o que queira que fagan vostedes cando paran nunha viaxe. O único que falla, de momento, é esa infraestrutura de recarga, pero o Ministerio de Industria, e outras administracións estanlle a dar un pulo á cuestión que o fai razoable nun horizonte de un ou dous anos (outra vez, política). O terceiro, é que existen diferentes opcións comerciais para solucionarlle «o problema» ó usuario; está a fórmula que seica usou Mercedes-Benz cando lanzou o Smart, prestando unha berlina cando un cliente do coche pequeno precisaba facer unha viaxe longa, aínda que a min gústame máis a opción «ti vai no tren, que cando chegues has de ter o teu coche eléctrico agardando alá». Por último (cuarto), debo explicar que, sempre segundo as nosas simulacións para o noso todoterreo, falaríamos de un consumo equivalente a 2€/100Km. Que cada quen bote contas, e pense se o que pode aforrar lle pode chegar para ir «a Madrid» en avión… ou en taxi.
Remato con unha observación de fundamento. En todo o rollo que acabo de largar non aparece unha soa alusión ó CO2 de xeito deliberado. O dióxido de carbono e o cambio climático son eufemismos que están de moda, pero que, dende un punto de vista científico e tecnolóxico serio, non son máis que unha parte de un problema moito máis xeral. Dende esa perspectiva xeral é a que nos afrontamos o noso proxecto.
Todo moi ben, agás o punto 2, que a min paréceme un pouco pillado polos pelos. Iso de coller o cálculo en hora punta e multiplicalo por 24…. Home, ocórreseme que (se seguín ben o razoamento, que non o podo asegurar) incrementamos en máis dun 30% o consumo (de 723 a 956 GWh) é de supoñer que tamén se incrementará o consumo en hora punta nun poñamos o 25% (dado que cargamos moitas baterías de noite). E entón habería que ver se o sistema é capaz de absorber esas cifras. Algo optimistas resultan vostedes.
Comment by eSedidió — November 7, 2009 @ 8:49 am
A verdade é que a exposición nos saiu un pouco liosa por querer reflexar todo o cálculo para que non parecera que nos inventábamos nada. Vou ver se o explico aquí de outro xeito.
1º No sistema eléctrico (peninsular) Español, hai instalada unha capacidade xenerativa de 89.944MW. Sen embargo, non aceptamos ese dato porque sabemos que, por avarías, mantemento ou condicións ambientais esa potencia non está sempre dispoñible. Por iso, baseamos o noso cálculo nos datos dun día concreto, de máximo de demanda, onde se acredita a potencia máxima dada polo sistema algunha vez.
2º A vez que máis enerxía eléctrica se consumiu neste mesmo sistema foron 44.826MWh, nunha hora punta. (Que, se a potencia fose constante nesa hora, tería sido a metade da capacidade teórica de xeneración, aproximadamente).
3º Se nunha hora puidemos xerar 44.826MWh, en todo un día podemos xerar 1.075.824MWh, pero de media anual gastamos, ó día, 723.180MWh, polo que sabemos que un dia medio “sobra” unha capacidade de 352.644MWh, mentres que un parque móvil íntegramente eléctrico demandaría (segundo os nosos cálculos) 233.024MWh, é dicir, menos que esa capacidade remantente.
4º Esta estimación demostra que o sistema eléctrico dispón actualmente de medios suficientes para xerar a enerxía que demandarían os coches de ser eléctricos, pero queda un vacío no sentido que vostede indica: a potencia.
5º Efectivamente, se tratásemos de cargar eses 233.024MWh todos xuntos, con cargadores ultrarrápidos que completen os ciclos en 15 minutos, estaríamos demandando unha potencia (so para os coches) de 932.096MW, bastante máis dos 89.944MW teóricos, tanto como que é máis do décuple. Por sorte, iso non vai acontecer, por dúas razóns: (1) As recargas rápidas, as que demandan moita potencia, deberían ser as menos frecuentes por motivos de vida útil das baterías. Dende este punto de vista, o ideal sería que todos os coches estivesen, poñamos, oito horiñas enchufados pola noite. Se toda a recarga se fixese así, estaríamos a demandar unha potencia nocturna de 29.128MW, que vai bastante folgada para o sistema; unha noite normal estamos a consumir uns 25.000MW de media anual, que nos poría nunha demanda total entorno a 54.000MW, máis que o máximo ó que facemos referencia, pero aínda con unha marxe importante ata os 89.944MW. (2)En calquera caso, as recargas non se van concentrar nun instante do día, senón que cabe predecir un escenario de dous niveles máis ou menos homoxéneos, un polo día e outro pola noite.
En calqeura caso, estas dúas consideracións son especulativas, á falla de datos reais sobre os patróns de uso dos consumidores en materia de recarga rápida ou lenta, ou de horarios preferentes. Por iso facemos o cálculo en termos enerxéticos e non de potencia.
Por certo, no intre en que estou a escribir isto, os parques eólicos están a volcar na rede 10.545MW, máis que calquera outra fonte.
Comment by F. Miguez — November 7, 2009 @ 5:14 pm
Fagámonos o favor de deixar á marxe o tema da xeración de enerxía eólica, megawatios e sobre todo sobreprezos políticos, que a terminamos liando
por certo, bonito o seu antispam, moi sicodélico
Comment by eSedidió — November 7, 2009 @ 6:03 pm
Bo artigo e boa análise desmitificadora.
Comment by xm carreira — November 9, 2009 @ 5:52 pm
Bo artigo ainda que xa no primeiro párrafo imos a discordar:”Para ser rigurosos, calquera vehículo empeza a afectar ó medio ambiente dende o momento en que se extraen as materias primas e a enerxía precisas para a súa fabricación”. Sr. Miguez, mellor non sexamos rigurosos porque si o somos,xa, non os vehículos nin calqueira producto ou mercancia, senon nos mesmos dende que nacemos e se vivimos, como tal é, nesta sociedade, chamemoslle como eu gosto dende fai moitos anos, sociedade industrial, repito, se estamos vivos aqui e agora, estamos contaminando porque calqueira aspecto da nosa vida actual, mírese por onde se mire e analícese calqueira aspecto ate o mais mimio, está basada na explotación masiva de todo tipo de recursos naturales, o cal, per se,como ben di vostede, afecta irremediablemente o medio natural.
Un saudo.
Comment by alvarez — November 18, 2009 @ 3:48 pm
Perdoe por telo pendiente de moderación, alvarez, sonlle cousas sobre as que eu non teño control.
Eu son da opinión de que se lle debe chamar ás cousas polo seu nome para evitar confusións. ¿Que o «homo industrialis» (chemémoslle así) contamina dende que nace? Pois polo menos haberá que recoñecelo. Despois, se é posible, haberá que ir buscando a maneira de evitalo ou de paliar as súas consecuencias, polo ben propio… ou de tratar de evolucionar cara un «homo racionalis» capaz de xestionar correctamente os recursos dos que dispón.
Comment by F. Miguez — November 19, 2009 @ 7:04 am
Pois polo menos haberá que recoñecelo. Despois, se é posible, haberá que ir buscando a maneira de evitalo ou de paliar as súas consecuencias, polo ben propio… ou de tratar de evolucionar cara un «homo racionalis» capaz de xestionar correctamente os recursos dos que dispón.
Permítame o pesimismo pesimista. Para min o homo industrialis, xa lle digo que lle copio dende agora en adiante a sua expresión, é intrinsicamente depredador dos recursos, e non ten volta atras. As solucións que se propoñen son como as de Fray Bartolomé, so boas intencións sen resultado práctico algún. E esta discusión a levo tendo dende xa fai mais de trinta e tantos anos e nunca atopei algunha solución real que non foxe a catastrofe para a especie humana industrialis. E o mais grave e que estou en contra de teorias catastrofista e que sempre apoian en negativo o mantemento do status quo. Estou radicalmente a favor de cambios como vostede di pero, en serio, son so parches pequenísimos e que saltan o pouco tempo porque estan basados todos no voluntarismo e nas boas intencións, que se esvaecen como “bagoas na chuvia” ante a maquinaria que os que a “disfrutamos” a engrasamos cada día e os que nin tan siqueira a “disfrutan” estan petando nas portas e morrendo en pateras…E perdón polo tono gris.
Comment by alvarez — November 19, 2009 @ 5:46 pm
Eu ampárome moito nunha observación que, a outro propósito, recolleu o veciño Mendinho hai uns meses: o ser humano viviu da caza durante cincocentas mil xeracións, e é agricultor dende hai só trescentas. Adicado á producción industrial leva cinco ou seis e, se non me erran as contas, a miña é a cuarta xeración (a nivel mundial, a nivel doutros países é a primeira) que se incorpora á economía de consumo, tal e como a concebiu Henry Ford (os traballadores, cos seus salarios, mercan os seus propios productos, mantendo en marcha un sistema cíclico, que ten algunha que outra eiva, engado eu). Visto así, ou visto en termos de que meus pais empregaron pizarrillas na escola, ían por auga á fonte ou o río, e comían comida cociñada con lume de madeira, quizáis o problema é máis espectacular que difícil de revertir.
A única pequena dificultade é vencer os espellismos que a sociedade de consumo lle pon de cebo no anzol ó ego das masas… e paro, que me poño tremendo.
Comment by F. Miguez — November 19, 2009 @ 8:37 pm
E que é moi facil poñerse mesiánico ou tremendo pero, para min, esta cuestión é realmente o cerme, como diría o aforcado “é a nai de tódalas cuestións”.
En canto os “espellismos… da sociedade de consumos”, que son verdade pero só son, o meu entender, unha parte, pequena, do sistema actual de sacarlle xugo a sociedade industrial, chamemoslle polo seu nome, capitalismo. Pero outra vez no meu limitadísimo entender, tampouco outro xeito de organizar o moustro leva garantida a base do noso inicial punto de encontro que é a preservación da natureza, e aqui matizo, e afirmo que a lo menos para min, os humanos na sua totalidade, somos o suxeito primeiro da miña preocupación. E aclaro isto porque para moitos “compañeiros de viaxe de calqueira tipo de pelaxe ideolóxico” este matiz suele esquecerse das suas ecuacións.
Un saudo.
Comment by alvarez — November 20, 2009 @ 10:47 am
A veces pasa, efectivamente, pero para moitos, eu o primeiro, a razón pola que consideramos urxente un cambio na relación que os humanos temos coa natureza é polo risco que estamos a crear de perder ou inutilizar os recursos que precisamos para a nosa subsistencia, entendida como algo máis que a susbsistencia do neanderthal.
Voltando sobre a cuestión dos «espellismos», eu insisto en capitalizar a súa importancia. Se a xente non precisáramos reforzar os nosos egos con roupa de marquitas, coches último modelo, vacaións nos Caribe, etcétera, e ademáis necesitalo cada día en prazos menores, o «capitalismo» perdería o seu motor, tanto como que a base última do sistema é a atribución dun valor a un ben na medida en que este é necesitado por aqueles que non o teñen. Para min, esa é a diferencia entre unha dictadura tradicional e o sistema actual: que a xente non sinte que o sistema lle causa infelicidade, senón espectativas, ilusións… nos dous sentidos da palabra.
Comment by F. Miguez — November 20, 2009 @ 11:18 am