Onte foron as eleccións autonómicas deste ano 2009. Neste artigo, apuntarei a miña análise dos resultados, das súas causas e das súas consecuencias.

Dos rexeitados.
Para explicar o que pasou onte, chega unha soa frase: O PSdeG e o BNG perderon case 120.000 votos. Un sete porcento nada despreciable sobre o total dos votos emitidos. Podería largarme unha conxetura light co típico «a desmobilización do electorado de esquerdas…», pero coido que é o momento de apuntar estes tres aforismos, de distintas persoas, anotandos durante o ano pasado sen saber moi ben qué facer con eles.

«De novo, eu xa debía ser aljo revoltoso, e meu abuelo sempre me decía “tranquilo, filliño, que aljún día han de vir os nosos”. E total, que botamos cuarenta anos a esperar que viñeran os nosos, e cando viñeron os nosos, resultou que eran coma os outros.»
«Isto pasa polo apoio que ten este jobierno. Nunca antes un jobierno tuvo o apoio que ten este. Se algo así pasaba hai uns anos, xa lle púñamos lume ó coche de Fraga, ou o que fixera falta; ajora, como son os nosos… Verás como, así que perdan unhas eleccións, volverán a onda nos, a pedirnos que vaiamos ás manifestacións, e a pejar carteles.»
«… e aínda é unha verjonza, despois de ter pasado pola clandestinidade e por diante do xues, andar a salir nas fotos cos do Partido Popular porque estes, ajora que non fas falta para ir a pejar carteles nin a sacudir a bandeira no mitin, xa non te conocen de nada nin queren saber nada de ti ou dos teus problemas.»

Ou dito de outro xeito, moita da xente que no 2005 votou polo cambio, apreciou que se enganara no seu voto. Xente que, polas súas militancias históricas ou actuales, non son precisamente sospeitosos de virachaquetas, e xente que fixera un saudable voto non ideolóxico e que desta volta militou nas filas do desencanto. Non vou entrar en máis detalles, porque non me considero obrigado a dicirlle a ningún político o que fixo mal, e porque sei empíricamente que hai xente que non está disposta a oír dúas ou tres verdades cando van contra as súas cores. O que tiña que dicir, xa o dixen onte, coma cidadán de dereito. Agora, tócalle ás militancias facer o xesto de humildade de unha autocrítica en primeiro lugar. En segundo, valoraren a súa necesidade de iconos, vacas sagradas, liderazgo e o resultado que lles da a actual democracia interna dos seus partidos, ou mellor dito as eivas de esta, e, en terceiro lugar, pensar cómo van a facer para reconciliarse con unha base social que lles virou as costas ó se sintir decepcionada; para recuperar unha confianza que perderon por méritos propios. Personal e honestamente, teño pouca fe en que os resultados de onte cheguen para romper o corporativismo (non sei se é a expresión correcta) no que (tamén) cairon os partidos de esquerdas.

Dos elexidos.
Independientemente do partido protagonista, o resultado que deron as eleccións de onte foi o peor posible: unha maioría absoluta. Segundo a teoría que sustenta patrañas do sistema como a Lei D’hont, as maoirías facilitan a gobernavilidade. Segundo o meu punto de vista, eu non son unha ovella que precise dun pastor. Eu son un cidadán que non me podo representar a min mesmo á hora de tomar as decisións colectivas que lle afectan ó conxunto da sociedade; o sistema dame a oportunidade de escoller a un grupo de personas que me representen a min e ó resto dos cidadáns da miña provincia e, exercendo esa representación, negocien as decisións do xeito máis beneficioso para o conxunto da sociedade.
Así o entendo eu, pero parece que dende os partidos políticos, coa complicidade da redacción xornalística, o sistema entédese como un pastel con tres opcións: ou o gaña un so, ou hai que repartilo, ou se perde en benficio de outros. Iso revélase hasta nas expresións «gañar» ou «perder» as eleccións, síntoma de que aceptamos tácitamente esa concepción da democracia como «partido de fútbol+reparto de pastel» (nótese que eu falo de «elexidos» e «rexeitados», en consecuencia e sen pretender sentar cátedra ningunha).
Con todos eses precedentes, unha maioría absoluta é o peor escenario posible. Desaparece a necesidade de diálogo, de consenso e, sobre todo, de escoitar á metade menos un dos representantes elexidos o cal, seguindo a liña argumental xa exposta, é igual a dicir que todos os que votaron ás opcións distintas da gañadora perden boa parte do dereito a ser representados na toma de decisións. Cando un goberno é de coalición acontece o mesmo cos que quedan fora dela, porque o defecto de aplicar «goberno» onde se demanda «representación» é estructural, pero o mal é menor porque, cando menos, imponse o exercicio do diálogo entre algunhas das partes, na esperanza de que vaian aprendendo para practicalo sempre.
Se en Galicia, entre as opcións de goberno bipartito (aínda que non fose coa mesma composición do anterior) ou maioría absoluta saiu a peor de todas, en Euskadi aínda agravan o meu sufrimento co escenario máis envexable posible (dentro do malo do sistema): unhas eleccións nas que son tantas as opcións con representación que, indpendientemente das súas cores, só acadarán poder aquelas capaces de dialogar, negociar e, inevitablemente, ceder ante os demáis. A esencia do que eu entendo por democracia.