Si non cabe dúbida de que o Nadal é, dende tempo atrás, a principal celebración no calendario consumista-occidental, alegar que a nosa ascendencia celta xa celebraba o Samain hai miles de anos para xustificar a incorporación do Halloween a ese calendario, é unha trapallada.
En Galicia, mantívose apenas intacta a tradición ancestral tal e como eu a entendo, aproximarse ó mundo dos que xa non están en base á raiz animista e ó profundo respeto polos finados da nosa cultura. Tamén había esparcimento para os cativos nunha noite de velada e candeas polos camiños, pero nada ten que ver iso con disfraces para nenos, artigos-de-todo-a-cien e festas de entroido importados polos medios de comunicación, que unha vez máis afogan a nosa herdanza cultural e étnica nunha mezcla do paletismo, variante lo vi en la tele, e a necesidade de buscar negocio donde non o había, nin falta que facía.

Será mellor que non vexa máis televisión polo que queda de hoxe, porque non teño un bo dia :S

Aquí, un servidor, ten por costumbre erguerse ás sete da mañán, poñer o día un pouco a andar e almorzar ás oito e pico, co beneficio “colateral” de poder ver así un dos mellores programas que saen pola televisión. O Show da Pantera Rosa, con ese grafismo colorista, esa liberación respecto das leis da física, e esa incomparable obra de Henry Mancini (sobre todo a do Inspector Cluseau), crean un mundo no que me gustaría ter vivido.
Para ben ou para mal, non nacín debuxo animado sinon de carne e oso, así que hoxe, mentres negociaba a manteiga na última rebanada de pan rematou o programa e comenzou unha andanada de anuncios de xoguetes, que aínda duraba cando eu xa recollera a cociña. Desastroso exemplo para os nenos, ese bombardeo publicitario do que son obxeto dende meses antes da campaña de Nadal; sin entrar en fonduras de valores tradicionais nin pamplinas de estampa con pastorciños, dubido que sexa beneficioso para a sociedade que nenos e nenas reciban esa presión consumista de xeito tan persistente, anunciando ademáis productos de por sí evocadores á cultura do consumismo: monecas que van de compras, gamas de xoias, vestidos e maquillaxes…
Tal vez non sexa tan malo, tal vez as criaturas que agora teñen cinco anos, dentro de vinte estarán vacinados contra a publicidade e a compra compulsiva. Ou tal vez non coñezan outra forma de vida. ¿Serán os pais capaces de estar á altura?

Para ilustrar o apuntado onte sobre o mantenimento das infraestructuras, apunto estas fotos das cunetas da N-550 ó seu paso por Redondela. Debaixo de ese manto vexetal, que delata un abandono xa crónico, difícilmente se pode adiviñar a forma da cuneta de formigón de unha estrada.

Na miña humilde opinión, o Ministerio de Fomento (e os Concellos, e as Diputacións…) deberían deixarse de construir máis e máis estradas e gastar os cartos en conservar en bo estado as que xa hai. As nosas vias de comunicación serían máis seguras e crearíanse postos de traballo directo; claro que algún perdería o suculento negocio da obra pública.

Só o estudio informativo de apenas uns kilómetros de vial de alta capacidade custa uns 900.000€; a min faime falta papel e lápis para botar a conta de cantos salarios de personal de mantenimento se pagan durante trinta anos con eses cartos.

A primeira reacción que tiven ó ler que rodaran un documental no que aparecía xente suicidándose de verdade foi de noxo, moito noxo. Leo as razóns do pai da criatura e recibo a sensación de que o seu traballo vai ser de utilidade. Habería que ver “The Bridge” para poder tirar unha conclusión xusta, pero eu non teño ganas ningunhas de ver morrer xente de verdade (un, que é da aldea ou un pouco anticuado). Os argumentos lémbranme bastante ós que se usaron para defender o experimento sociolóxico do Gran Hermano. Como nunca fun seguidor de esa clase de fenómenos sociais, vou apuntar noutro sentido: por moita labor social que se faga, os promotores do invento suelen gañar unha pasta, e os beneficios para a intelixencia colectiva aínda están por chegar.

Entérome esta mañán de que puido ser ETA a que roubou un lote de pistolas nun almacén francés. Si para o proceso de paz fan falta pistolas, non me quero imaxinar como será a guerra. E, mentres, eu sigo a mirar para outro lado.
Por iso este blog se chama como se chama.

No fondo e na forma, as riadas que asolagaron os informativos de estes días, recuperando para Galicia ese papel de zona catastrófica no que nos estamos encasillando, son parentes próximas dos incendios do verán. De entrada, e como anunciaran os entendidos na materia, ó destruirse a masa vexetal, as capas superficiais do terreno perderon a súa retención natural e fluiron cara ó mar, depositándose a xeito de lodos nas rúas de algunhas vilas e nos bancos marisqueiros. Pero non é que as riadas sexan consecuencia dos lumes, sinon que comparten causas: a desestructuración territorial e o abandono do rural volven cobrar as súas consecuencias.
Por un lado, a edificación e a obra pública van encerrando pequenos cauces de auga en cauces de formigón ou incluso tubos cerrados, insuficientes para evacuar caudales punta, e menos cando o seu mantenimento está crónicamente desatendido. Os aterramentos, feitos en zonas fondas para elevar a sua altura, ou para lle dar saída a materiais de destierro, e o desvío de cauces de drenaxe para evitar o seu curso por propiedades ou lindes son exemplos de pequenas intervencións humanas, aparentemente inofensivas en solitario, pero con unha resultante total de augas buscando un sitio polo que discorrer e sumándose en lugares que non lle son propios, como camiños e estradas, en ocasións mal proxectadas hasta o punto de non contar con ningún sistema de drenaxe.
Pero si eses males son relativamente novos, ¿cómo se explica que muiños e pontes seculares non resistisen a dúas semanas de choivas neste outono do 2006? ¿Acaso non chovera tanto en Galicia desde o tempo dos romanos? Isto parece, a todas luces, inverosímil. Entón ¿qué fai diferente a este ano dos dous mil anteriores? Que nos dous mil anos anteriores, os galegos traballábamos a terra. A diferencia entre unha riada e unha inundación é que a primeira ten un caracter súbito, case violento; a súa formación haina que buscar augas arriba, no cauce dos ríos. En algun lugar, probablemente un estreitamento, un codo ou as cepas de unha ponte, o abandono das terras permite que se acumulen broza e restos de vexetación como polas ou follas, que constrúen unha improvisada presa natural. Si a chuvia persiste e o caudal do río medra, chega un momento en que a presa non resiste a presión da auga que acumula, rompe, e todo o volume enbalsado libérase de golpe, adquirindo grande velocidade, capacidade erosiva, e arrastrando árbores, pedras e outros elementos susceptibles de causar maior dano ou crear unha nova presa río abaixo, onde este será todavía máis ancho, a cantidade de auga embalsada será todavía maior, e o proceso aínda máis destructivo. Ruina montium, era a técnica da minería romana que aproveitaba a capacidade destructiva da auga embalsada.
Os que vivan no rural, e teñan vellos na casa, estarán fartos de escoitar estes días frases como “Agora ninguén limpa os regos“, e razón non lles falta porque noutro tempo, en que os galegos vivían da terra e non lles quedaba máis remedio que mimala, tódalas parroquias estaban percorridas por regueiros que, o mesmo servían para regar no verán que para evacuar as cheas no inverno, evitando así que as filtracións no terreo provocasen a caída de rebouzas ou que os camiños se visen nalgún xeito deteriorados. Despois de trinta anos de abandono paulatino da actividade agraria en Galicia, atopámonos (outra vez) na difícil situación de sermos milleiros de propietarios de terreos, outrora productivos pero agora de difícil e custoso mantenimento.
Galicia precisa urxentemente un plan para poñer en valor todas esas terras, volver a facelas productivas de algún xeito, que sospeito que pasará por impoñer a cesión dos dereitos de explotación (que non necesariamente a propiedade) a personas, cooperativas ou calquera entidade con un plan de actividade viable dentro da agricultura, a gandeiría, a floricultura ou a silvicultura; e no máis que probable caso de que non xurdan iniciativas suficientes, será obriga das nosas administracións promovelas e incentivalas hasta facelas viables. Do contrario, a nosa terra seguirá a desmoronarse.
P.D.: Apunta, para non esquecer: …as persoas, e por extensión as sociedades que forman, somos como as árbores, canto máis fondas teñamos as raíces na terra, mellor resistiremos os temporais e as sequías.

Sobre a Velocidade:
O día once de outubro morreu un rapaz, e outro resultou ferido, nun accidente de tráfico na estrada Nacional 550, á altura de Carracedo, no concello pontevedrés de Caldas de Reis. Segundo a información, o velocímetro do coche sinistrado marcaba 205Km/h, polo que parece evidente que o accidente se debeu a unha saída da estrada pola impericia do conductor. Impericia e insensatez, xa que a todas luces parece esa unha velocidade pouco axeitada para circular por unha zona poboada como é Carracedo.
Ese tramo da N-550, entre as vilas de Valga e Caldas de Reis, é ben coñecido polos que circulamos por esa estrada, xa que se trata de unha zona que mezcla partes de boa visibilidade con curvas cerradas e conta con numerosos límites de 50Km/h, frecuentados polas patrullas-radar da Guardia Civil de Tráfico. O accidente co que introducín este artigo sírveme para ilustrar en qué medida considero eu pouco eficaces as medidas de represión e disuasión nas que se sigue a basear a política de seguridade vial seguida en España. “Descerebrados haberáos sempre”, será un argumento de réplica. ¿Intentou alguén crear unha cultura de uso responsable do automóbil alén das multas e os puntos? será a miña contra. O día que a velocidade sexa tratada como unha posibilidade tecnolóxica e non como unha emoción forte ou como exaltación da sensación de control, por unha parte, e como un tabú pola outra, os conductores aprenderemos a decidir qué ritmo de marcha é o axeitado en cada circunstancia.

Pavimento provisional:
Por outra banda, e para cuestionar a responsabilidade das autoridades implicadas, cabe denunciar que hai xa varias semanas que a N-550 está en obras en todo o seu paso polos concellos de Valga e Caldas de Reis, uns vinte kilómetros de estrada con un pavimento que, por irregular, induce a pensar que é provisional, está sin pintar, e resulta excepcionalmente perigoso para circular de noite ou con chuvia. A velocidade coa que circulaban os malogrados mozos, exime parcialmente de culpa ós responsables de esta obra, pero (salvo que algunha condición non evidente do proxecto o impoña) parece unha neglixencia manter esa perigosidade durante tanto tempo, nun tramo tan longo de una estrada tan sensible como é a N-550. Dende o punto de vista da seguridade vial, parecería máis aconsellable ir abordando a obra por tramos máis curtos, de maneira que esa perigosa provisionalidade de obra estea moito máis acotada.

Cando apenas empezábamos a esbozar a idea de facer a nosa propia cervexa, comentei unha vez en voz alta que o problema sería conseguir o lúpulo, máxime tendo en conta que nin siquera sabíamos o que era. Un amigo meu pronunciou entón unhas palabras que tratei de facer máxima vital miña: “Só hai que ler un pouco e andar cos ollos abertos pola vida.” Dicíao porque él vira algunha imaxe do lúpulo en libros e xa o tiña atopado de cando en vez nos ríos; a diferencia era que a él nin pola cabeza se lle pasara facer cervexa na casa. Tempo despois, preparando o Redollo para sementa-lo centeo, descubrín por casualidade varias plantas de lúpulo sin flor, polo que debían de ser machos, e non me servían. Foi ó ano seguinte que, ademáis de andar cos ollos abertos, fixen outra cousa da que non suele haber moita costumbre, que é mirar para arriba. Eu estaba en terras coruñesas e enriba da miña cabeza estaba un ramo de flores (femia) precioso; mirei arredor e fun descubrindo cada vez máis, hasta poder chegar á conclusión de era unha planta moi abundante. En canto voltei a Redondela, fun correndo ás zonas sospeitosas e… o resto da historia xa está apuntada.

Estes días rematei o proceso co lúpulo que apañei para os experimentos cervexiles do ano que ven. Recollino en Cambre e máis en Redondela, na primeira quincena de septembro (igual un pouco tarde para o que sería ideal, pero o dos exames é un lío), tíveno a secar no faiado, e agora envaseino en bolsas de cierre “zip”. A ver que sae de ahí, que se suele dicir nestes casos.

Dende a última vez que apuntei algo sobre a problemática que temos en Redondela con un proxecto de circunvalación para a nosa vila, non hubo grandes acontecimentos públicos, a Plataforma Cidadá sementou as parroquias máis afectadas de cruces como a da foto (todas as que estaban nas principais vías foron roubadas o mércores e aínda non se sabe quén foi o responsable) e colocou pancartas ben visibles, agora retiradas polo temporal. Así mesmo, estase a conseguir unha ampla cobertura nos xornais, que se agradece profundamente. “Me robasteis el titular“ dixo o alcalde este martes cando foi abordada a conselleira Caride na porta do concello para solicitarlle unha entrevista na que tratar o tema.

De portas a dentro, aparecen informacións que confirman que o fondo do plan que manexa o Ministerio de Fomento, alá en Madrid (onde queira que quede iso), non é un vial de catro kilómetros que alivie o tráfico en Redondela, sinon un de vinte que conecte a futura autovía A-57 Pontevedra-Confurco, co nudo de Peinador, pasando por aquí. Dende o Concello, opóñense ó proxecto si non ten saídas, pero si de verdade vai ser unha conexión ás arterias de Vigo parécelles que vai ser unha oportunidade única para o crecemento de Redondela, aínda que rille nas parroquias rurais. Pregúntome eu que significará “crecemento de Redondela”, si é que van medrar os edificios, os salarios, a cultura, a ecoloxía…
Así pois, a sensación de estes días é a de que alguén, nun lugar moi lonxe de aquí, ten un mapa no que non existen as persoas, nin as casas, nin as veigas nin as coutadas; só liñas, bandeiriñas e “crecimento”, para a planificar o noso futuro sin preguntar qué futuro queremos, nin que futuro podemos.
Agora hai un período de espera, nuns dias sairá a seguinte tirada de camisetas e un lote de pegatinas. Agardamos a que se confirmen as datas de reunións medio apalabradas con distintos cargos políticos, e estase a preparar o material co que se apoiarán as próximas asambleas informativas polas parroquias afectadas.
E mentres tanto, eu estou a botar de menos que se pronuncien as palabras máxicas: transporte público.

P.D.: Observación sobre a imaxe que acompaña este texto: Ceo gris, herba verde, camiños mollados e paisaxe de montes. Esa é a miña terra, e así me gustaría que seguise sendo.

Unha das cousas boas de estudiar enxeñería é aprender que calquer problema tecnico se pode solucionar si se achegan os cartos suficientes. Unha das cousas boas de ter vocación de enxeñeiro é que escoitas todo o que che contan sobre máquinas, por exemplo sobre o ferrocarril. E cando, ano tras ano, un oe a xente vencellada co tren dicir que os cartos do mantenimento e as melloras da rede convencional se están desviando a grandes infraestructuras , moito máis rentables políticamente, a responsabilidade de cada un dos mortos nas liñas da RENFE acótase nun grupo moi reducido de personas.
Naturalmente, esas personas terán palabras moi cálidas e de profundo sentimento para os familiares dos dous mortos nun paso a nivel de Burgos.