«Desde el día 30 de julio, ostento un título que me gustaría mantener mucho, mucho, mucho tiempo: soy la madre de la última persona asesinada por ETA.»
Montserrat Lezáun Portillo.

Debe de ser pola diametralidade ideolóxica que nos afasta, ou porque me parece xusto sinalar o que considero un atino, como fixen outras veces cos desatinos, pero non quero deixar de chamar a atención sobre esta nova que onte me enviou un amigo, segundo a cal o Partido Popular de Galicia propón unha proposición non de lei para instar ó goberno central a crear un servicio de cercanías nos eixos A Coruña-Ferrol e Pontevedra-Vigo. Nin que dicir ten, para os que teñan seguido algunha vez este blog, que sempre defendín tales servicios como a mellor solución ós problemas de tráfico nesas áreas, en lugar de andar a fozar todo con autovías, «vías ártabras», etcétera, e por iso aplaudo a iniciativa do PP galego.
Queda agora a pelota no tellado dun ministro de fomento que, supostamente, milita nun partido de esquerdas (digo por aquilo da relación entre «público» e «esquerdas»), que é galego, pero que, ou moito me engano, ou dame a min a sensación que vai tentar chegar ó pazo de Raxoi a base de cortar cintas inaugurando obras.
Quería enlazar un artigo do Prof. Miguel Pazos Otón sobre a materia para quen quixera ilustrarse un pouco esta fin de semana de chuvia á vista, pero non o atopei. Deixolles estoutro enlace do mesmo autor, que só lin moi por enriba, pero que apunta no mesmo sentido. Ai, se gobernaran os que estudiaron…

Unha breve reflexión para o Día Internacional Contra a Violencia de Xénero.

Había un chiste no que un viaxaba a México e os homes dicían «aquí somos todos machos, pero que muy machos» tan insistentemente que o paisano acaba respostándolle «pois alá somos a metade machos e a metade femias, e non vexas o ben que o pasamos». O chiste en cuestión leva uns poucos días dándome voltas na cabeza, dende que vin na tele o anuncio dun país do entorno pérsico no que todo era moi de manual, con exotismo, tradicións, sorrisos, negocios… ata que rematou e me din conta de que, en todo o spot, só saíra unha muller, enfocada de pescozo para abaixo, vestida de negro (os machos ían todos de claro) e levando uns cativos pola man. «A min non me gustaría vivir nese país», foi a sensación que me quedou despois de ver o anuncio.
O mundo é moito mellor se as mulleres están presentes. Chámase ser «complementarios», a esa relación entre dúas partes diferentes na que unha cubre as carencias da outra, e todo o mundo sabe que unha muller ve inmediatamente cousas que vinte homes poderíamos ignorar de por vida… e viceversa. Así pois, como home, síntome mellor nun entorno en que as mulleres achegan a súa parte ó proxecto común da sociedade, e síntome na obriga de facer canto estea nas miñas mans para que ninguén estea por debaixo de ninguén, neste sistema no cal as dúas partes suman máis que o dobre dunha soa. E o primeiro por facer, no meu criterio, é declarar que o cabrón empeñado en someter a unha muller é un inimigo de toda a sociedade e non merece máis que o rexeitamento e a humillación públicas, e por parte de todo o mundo, porque -sempre no meu criterio, e arriscándome a contravir certos canons- non existe tal cousa como a «violencia contra as mulleres», senón violencia contra persoas, e persoas somos todas e todos.

Ó título só queda aclararlle que se trata dunha pequena bicicleta para cativos que recollín para un proxecto, pero resulta que é demasiado pequena. Está perfecta, só ten pequenos rabuñazos, así que se alguén coñece a algún neno ou nena duns catro ou cinco anos que non teña bici, non dubide en contactar comigo vía comentarios ou vía mail e argallaremos cómo facerlla chegar.

Este mes, por motivos diversos, non haberá actualización do fotoblog anexo a este chiringuito.

«O caso do Alakrana pon de manifesto unha triste realidade, a de que en España só parece haber tres recursos para facer as cousas: os medios de comunicación, os partidos políticos e os xulgados. Non parece quedar espacio para o traballo dos profesionais competentes nas diferentes materias. Así nos vai.»

Hai tempo que teño pendiente un artigo no que facer un pouco de didáctica, a nivel cultura xeral, sobre a realidade técnica e ambiental dos coches eléctricos. Vexamos se concentrándonos en catro cuestións clave, recurrentes entre a xente cando sae este tema, todos conseguimos aprender algo máis, e romper con algúns mitos que rodean a esta tecnoloxía, algúns a favor, e outros en contra. O artigo é longo, pero está estruturado de xeito que facilite a lectura e a comprensión.

1.- Os coches eléctricos non contaminan.
Por máis que me pese, esta afirmación é falsa. O único coche que non contamina é o que non existe. Para ser rigurosos, calquera vehículo empeza a afectar ó medio ambiente dende o momento en que se extraen as materias primas e a enerxía precisas para a súa fabricación (non é cousa que nos metamos aquí na fondura de valorar a pegada ecolóxica da reciclaxe e as renovables).
Xa no seu uso, todos os vehículos, consumen enerxía e ahí e onde empezan as ventaxes. Supoñamos que a electricidade consumida nos vehículos eléctricos se producira con combustibles fósiles; pois aínda así, sería máis sostible que os coches fosen eléctricos. ¿Por qué? Por unha cuestión de rendemento. Para profanos, explicar que as máquinas aproveitan unha cantidade da enerxía que reciben para facer o seu choio, e a outra gástana en rozamentos internos, defectos de deseño, etcétera; á parte aproveitada chamámoslle rendemento e á outra perdas. Canto maior sexa o rendemento, menor é o consumo de enerxía preciso para un mesmo traballo. Os motores eléctricos, e os sitemas eléctricos en xeral como os transformadores, teñen un rendemento moitísimo máis alto que os dos motores térmicos. A cousa pode ser como que, a moi grosso modo, un motor eléctrico pode ter un rendemento sobre o 90%, unha central térmica anda sobre o 50% e un motor de automoción sobre o 30% (insisto, son cifras moi groseiras). Así, o rendemento en conxunto dun vehículo eléctrico, alimentado por un sistema onde se xenera enerxía con combustibles fósiles, rondaría o 45% (o 90% do 50%), un 15% máis que queimando eses combustibles nos coches.
Se a iso lle engadimos a capacidade, cada vez máis desenvolvida, de obter electricidade de xeito renovable, si podemos afirmar sen temor a enganarnos que os coches eléctricos contaminan moito menos que os outros. Con un plus: os motores eléctricos non precisan lubricación líquida e, en moitos casos, tampouco precisan líquido de refrixeración, dous elementos altamente contaminantes propios dos vehículos de motor térmico que poderían ser retirados da circulación (nunca mellor dito).

2.- Se os coches fosen todos eléctricos, habería que construir máis centrales térmicas.
Afortuandamente, esa afirmación tamén e falsa. Un temor razonable, pero que se desmonta con unha conta que expoño a continuación, cortesía do meu irmán, o Sr. P. Míguez (poñan os lentes de pensar).
No ano 2008 o consumo de enerxía eléctrica no sistema eléctrico español ascendeu a un total de 263.961GWh. Se dividimos esta cantidade de enerxía polos 365 días do ano temos que cada día se gastaron unha media de 723,18GWh. Nese mesmo enlace podemos ver coma a potencia instalada na península ascende a 89.944MW, pero non empregaremos este valor por tratarse dun máximo teórico xa que parte de esa potencia pódese atopar avariada, fora de servizo por mantemento ou simplemente o vento non sopra coma pode acontecer coa eólica. A pesares diso, introducimos o dato para que se vexan as marxes coas que contamos.
En cambio imos facer o seguinte, o sistema eléctrico español (peninsular), soporta perfectamente un consumo máximo de 44.826MWh nunha hora punta, se os multiplicamos polas 24 horas do día, resulta que temos a capacidade de producir 1.075.824MWh ó día, ou o que é o mesmo 1.075,824GWh. Se tomamos os 723,18GWh do primeiro calculo resulta que un día normal temos unha diferenza de 352,644GWh entre o que gastamos de media e o que se pode producir. Isto acontece porque a demanda de enerxía non é constante ó longo de todo o día. (Quédensa coa cifra: Podemos xerar 352.644GWh máis dos que consumimos actualmente).
Son numerosos os estudios sobre os kilómetros recorridos cada día polos automobilistas, e en todos están mais ou menos de acordo en que a maioría recorremos menos de 60Km o día. Por outra banda temos que nas simulacións feitas no proxecto do noso vehículo, este consume unha media de 176,53Wh por Km recorrido. Isto significa que tal vehículo precisa 10.592Wh ou 0,01059MWh cada día para percorrer eses 60Km. Segundo a ANFAC hai en España uns 22 millóns de coches, os que atribuíndolle o noso consumo estimado demandarían unha enerxía de 233,024GWh.
Coma se pode ver estes 233,024GWh que se precisarían para recargar tódolos coches de España son menos que os 352,644GWh que temos de marxe entre o consumo medio e a capacidade de produción.
Segundo o autor «este cálculo é máis bruto ca un Land-Rover», porque non ten en conta factores coma o rendemento do transporte da enerxía eléctrica nin do cargador da batería ou a variación da demanda eléctrica en función da climatoloxía, pero tamén hai que ter en conta que o noso vehículo era un todoterreo con dous motores, é dicir, cun consumo bastante maior que a media. Aínda así é un calculo válido para demostrar que a implantación do vehículo eléctrico é plenamente viable dende o punto de vista enerxético, podéndose recargar as baterías aproveitando as horas de menor demanda de enerxía eléctrica, coma pode ser a noite.
Por se dubidan vostedes dos cálculos do meu irmán, el mesmo aconsella contrastar outras fontes: «En los EE.UU, el Instituto de Investigación para la Electricidad de Palo Alto, una institución sin ánimo de lucro, previó que si en el año 2050 se consiguiera que hasta el 60% de los coches del país fueran eléctricos, estos sólo consumirían el 8% de la electricidad nacional. De cualquier forma, es una hipótesis que sólo se verificará cuando llegue el momento» (non traduzo por falta de tempo).
Engadir, para rematar este punto, que independientemente das causas que provoquen o aumento da demanda de enerxía eléctrica, deicidir se esta se cubre con centrais térmicas ou nucleares ou con enerxías renovables é unha cuestión política, e niso todos temos moito que dicir.

3.- Os coches eléctricos son «a solución» para unha movilidade sostible.
Neste caso, non podemos tirar de datos técnicos para dar unha resposta, pero a miña opinión é que se trata tamén de unha afirmación errada. ¿Por qué? O grandísimo problema da sociedade do petroleo foi o ter chegado a depender, como fixemos, de unha única fonte de recursos. Durante sesenta anos, o petróleo foi «a solución» para moitísimos problemas, e agora que esa solución non sigue sendo viable, os problemas aparecen multiplicados no horizonte. «A solución» é a diversidade. A min sempre me gusta comparar os osos pandas coas gaivotas; os primeiros son uns exquisitos que se alimentan exclusivamente de certas variedades de bambú, as segundas comen de todo… ¿cales están en perigo de extinción? Pois por ahí van os tiros. Se queremos un futuro de mobilidade sostible, haberá que empregar coches eléctricos, biocombustibles… e tirar de solucións que están maís no eido ético/político como son camiñar, usar a bicicleta e, sobre todo, as dúas palabras máxicas: transporte público.

4.- ¿E se un día quero ir a Madrid?
É a pregunta do millón de euros. O bastión das reticencias ó vehículo eléctrico, ó cal eu resposto en xenuíno galego: «¿E tí cantas veces vas a Madrid?». Como apuntamos antes, a maioría dos vehículos fan menos de 60Km/dia, suposto que, se agora mesmo poñemos o noso coche eléctrico no mercado, quedaría perfectamente cuberto coas posibilidades que temos (permitan que me venda un pouco, que alguén o ten que facer). O reticente insiste: «Vale, pero en vacións, ou…» Ahí a resposta toma varios camiños. O primeiro, é que moitas familias teñen máis de un coche, e malo será que teñan que ir cos dous, «a Madrid», o mesmo día. O segundo é que con autonomías próximas a 200Km, e unha infraestrutura de recarga que permita encher as baterías en 15min, estamos no razoable dunha viaxe na que se para de vez en cando a estirar as pernas, tomar un café, ou o que queira que fagan vostedes cando paran nunha viaxe. O único que falla, de momento, é esa infraestrutura de recarga, pero o Ministerio de Industria, e outras administracións estanlle a dar un pulo á cuestión que o fai razoable nun horizonte de un ou dous anos (outra vez, política). O terceiro, é que existen diferentes opcións comerciais para solucionarlle «o problema» ó usuario; está a fórmula que seica usou Mercedes-Benz cando lanzou o Smart, prestando unha berlina cando un cliente do coche pequeno precisaba facer unha viaxe longa, aínda que a min gústame máis a opción «ti vai no tren, que cando chegues has de ter o teu coche eléctrico agardando alá». Por último (cuarto), debo explicar que, sempre segundo as nosas simulacións para o noso todoterreo, falaríamos de un consumo equivalente a 2€/100Km. Que cada quen bote contas, e pense se o que pode aforrar lle pode chegar para ir «a Madrid» en avión… ou en taxi.

Remato con unha observación de fundamento. En todo o rollo que acabo de largar non aparece unha soa alusión ó CO2 de xeito deliberado. O dióxido de carbono e o cambio climático son eufemismos que están de moda, pero que, dende un punto de vista científico e tecnolóxico serio, non son máis que unha parte de un problema moito máis xeral. Dende esa perspectiva xeral é a que nos afrontamos o noso proxecto.

«Cando se fai un exame, analízase minuciosamente cada pregunta do profesor, para concretar o significado da mesma e intentar que a resposta se achegue o máximo posible ás súas espectativas. Cando un político recibe unha pregunta, móvese na dirección oposta, tratando de buscar o eido máis abstracto posible no que teña sentido esa pregunta e responde dende esa abstracción.
Non é fácil de facer inconscientemente, e so se me ocurren dúas hipótesis para explicar a casualidade de que na clase política se concentren tantas personas con esa facultade: ou llo ensinan en cursiños, ou “saber zafarse” é unha condición indispensable para adicarse á política.»

«O transfuguismo non é máis que a aberración extrema dun sistema electoral incoherente. Incoeherente porque o elector vota a unha lista para que o represente, mentres que o cargo de representación vai ser ocupado por unha persoa, independientemente da súa posterior adscripción a esa lista. A solución é fácil: ou se votan listas abertas, e cada representante electo pode facer co seu cargo o que considere lexítimo, ou cada cargo queda a disposición do partido que lle corresponda, e ese partido decide que persoa o ocupa no curso da lexislatura. Personalmente, inclínome pola primeira, pero calquera cousa é mellor que un sistema incoherente.»

É curioso cómo o idioma ten a responsabilidade de ser o cemento de unha cultura, o elemento que une a todos os demais da mesma. Se me falan dun «cervo voante», como lle chaman polo mundo adiante, a miña mente vaise inmediatamente ó trineo de Santa Claus. Pero se me din «carroucha» venme á vista un escarabello de tres pulgadas, das cales unha son uns agresivos «cornos», que lle provocaba unha grandísima felicidade ó meu avó cada vez que topaba un, pola magnífica oportunidade que a natureza lle daba para lle gastar unha broma a alguén.
A foto foi sacada precisamente na casa dos meus avós, poño unha soa pola triste razón de que as outras non me sairon ben, pero insisto en poñela porque a carroucha, sen ser un endemismo, é para min un icono de Galicia e da nosa cultura.